Gelişen teknoloji ve toplumsal yapıda meydana gelen değişmeler eğitim sistemlerine de yansımış ve çeşitli değişimlere neden olmuştur.
Geleneksel eğitim anlayışı “öğretmen ve program merkezli” iken
çağdaş eğitim anlayışı öğrenciyi merkeze almış ve “öğrenci merkezli eğitim” daha yaygın olarak kabul görmüştür.
“Öğrenci merkezli eğitim” öğrenciyi bireysel farklılıkları olan değerli varlıklar olarak görür, öğrenciye zengin eğitim ortamları hazırlama ve onunla birebir ilgilenmeyi gerekli kılar.
Çağdaş eğitimin amacı, bedensel ruhsal ve sosyal açıdan uyumlu bireyler yetiştirmektir. Ancak böyle bireyler, toplumu geliştirebilir.
Çünkü toplumda gelişmeyi yaratacak kişiler, sorgulayan yargılayan araştıran kişilerdir. Çağdaş eğitimin amacı da böyle bireyler yetiştirmektir.
Klasik öğretmen ve program merkezli eğitim anlayışı, doğal olarak öğretimi vurgulamış ve öğrenciyi bazı bilgilerin öğretilmesi gereken bir varlık olarak ele almıştır. Öğretim hizmetleri yoluyla daha çok bireyin zihinsel ve entelektüel gelişimine vurgu yapmıştır.
Ancak zamanla insanın sadece zihinsel bir varlık olmadığı
bunun yanında duygusal ve sosyal bir varlık olduğu gerçeği giderek daha fazla kabul görmeye ve vurgulanmaya başlanmıştır.
Bu kabul, mevcut öğretim ağırlıklı eğitim anlayışı ve uygulamalarının bireylerin tüm gereksinimlerine cevap veremediği, bir okul sistemi içinde yetişmekte olan bireylerin daha başka karşılanması gereken gereksinimleri olduğu gerçeğinin anlaşılmasını sağlamıştır.
Öte yandan eğitimden beklentiler de değişmeye başlamıştır. Eğitimden sadece öğretim yapma ve bazı konu alanlarındaki bilgileri aktarmanın yanında öğrencileri ruhsal açıdan sağlıklı bireyler olarak yetiştirilmesi beklenmeye başlanmıştır.
Tüm bu anlayış ve beklentilerdeki değişmeler eğitimde öğretim ve yönetim gibi iki temel boyuta bir yenisinin eklenmesine yol açmıştır.
O boyut öğrencilerin öğretim hizmetleriyle karşılanan gereksinimlerinin dışında kalan kişisel gelişim ihtiyaçlarını karşılamaya dönük hizmetler bütünü olan öğrenci kişilik hizmetleridir
.Öğrenci Kişilik Hizmetleri, çağdaş eğitim sisteminin öğrencilere sunduğu önemli hizmetlerinden biridir. Çağdaş eğitimin amaçlarına ulaşmak ve eğitimin işlevini gerçekleştirmek üzere örgün eğitimde okulun yapısı da değişmiş ve öğretim ve yönetim hizmetlerinin yanında öğrenci kişilik hizmetleri yer almıştır(2). Öğretim, belirli bir alanda bilgi, beceri ve tutum kazandırmaya yönelik etkinliklerdi”.
Yönetim, eğitim kurumunu amacına yönelik olarak yaşatma, öğretim ve kişilik hizmetlerini eş güdümleme ve yürütme etkinlikleridir (3). Öğrenci kişilik hizmetleri ,bireysel farklara ve gereksinimlere cevap veren çabalar, tutumlar, davranışlar, değerler, duygular ve kişisel amaçlarla ilgili olarak, bireye ağırlık veren etkinlikleri kapsar.
Öğrenci kişilik kıymetleri. öğrencinin tüm yönleri ile ele alınıp uygun düzeyde gelişimini sağlayabilecek çeşitli hizmetlerin bütünüdür.
Öğrenci kişilik hizmetlerinin kapsamına giren hizmetler, öğrencilerin bir okul sistemi içinde ihtiyaç duyabilecekleri tüm hizmetleri kapsar. Ancak bu hizmetler öğretime yardımcı hizmetler olarak algılanmamalıdır.
Öğretim hizmetleri nasıl bireylerin öğrenme gereksinimlerini karşılıyorsa öğrenci kişilik hizmetlerinin de kendine özgü amaçlan, karşılamakta olduğu öğrenci gereksinimleri vardır.
Kısaca öğrenci kişilik hizmetleri öğretim hizmetlerine yardımcı hizmetler değil
öğrencilerin öğretim hizmetleriyle karşılanamayan gereksinimlerini karşılamayı amaçlayan,
çağdaş eğitimin tamamlayıcı ve ayrılmaz bir yanını oluşturmaktadır.
Kuşkusuz bir okulda Öğrenci kişilik hizmetlerinin etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesinin öğretim hizmetlerinin kalitesini artırıcı bir rol oynar ancak belirtildiği gibi Öğrenci kişilik hizmetleri öğretime yardımcı bir hizmet alanı değildir…Öğrenci kişilik hizmetleri kapsamında yer alan hizmetler/ sağlık hizmetleri, sosyal ve kültürel etkinlikler, özel eğitim ve özel yetiştirme, sosyal yardım hizmetleri ve psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleridir. Öğrenci kişilik hizmetlerinin amacı, her düzeydeki okul ve eğitim kurumlarında, öğrencinin sağlıklı, mutlu ve üretken bir kişilik geliştirmesine katkıda bulunmaktır. Öğrenci, kişilik hizmetleri, okulun düzeyi, olanakları ve bulunduğu çevreyi göz önüne alarak düzenlenmektedir.
Aşağıda öğrenci kişilik hizmetleri çerçevesinde öğrencilere sunulan hizmetler kısaca açıklanmıştır:1. Sağlık Hizmetleri: Sağlık eğitimi, sağlığı koruma, sağlık kontrolleri yaptırma,bulaşıcı hastalıklar ve korunma yolları, tanı ve tedavi merkezleri.
2. Sosyal Yardım Hizmetleri: Öğrencileri burs ve barınma konusunda bilgilendirme, beslenme, ulaşım ek iş konusunda yardımcı olma gibi hizmetleri kapsar.
3. Rehberlik hizmetleri: Öğrencilere sunulan psikolojik yardım hizmetlerini kapsar.
4. Özel Yetiştirme Hizmetleri: Özel yetenekleri geliştirme fırsatlarına yardımcı olma, gereksinim duyulan alanlarda kurslara yönlendirme, verimli ders çalışma becerileri kazandırma, başarısızlık nedenleri konusunda öğrenciyi bilgilendirme.
5. Sosyal ve Kültürel Hizmetler: Serbest zaman etkinlikleri ve serbest zamanı verimli kullanma alışkanlıkları,ilgi ve becerilerine göre öğrencileri serbest zaman etkinliklerine yönlendirme ( 4,5)
Psikolojik Danışma ve Rehberlik Nedir?
Fiziksel ve toplumsal yaşamla ilgili olgulardan kaynaklanan sorunların ve bunlara bulunan çözüm yollarının tanıtılması ve karşılaşılabilecek yeni sorunlara çözüm bulabilme becerilerinin geliştirilmesi, ders konularını oluşturmaktadır.
Birey, kendi yaşamında karşılaştığı kişisel sorunlar karşısında çözüm için kendisi bir çıkış bulamadığında bir uzman desteğine gereksinim duyar. Bu amaçla kurulan “Rehberlik Servisleri” değişik yöntemlerle bireye yardımcı olur.
Rehberlik hizmetleri birinci derecede, bireylerin “karar verme” konusunda yaşadığı sorunlara yardımcı olur.
İnsan hayatı boyunca pek çok konuda karar verir. Bazı konularda verilen kararlar bütün hayatı etkileyecek güce sahip olabilir. Böyle dönemlerde insan kaygı ve bunalım yaşayabilir;bu durumda psikolojik desteğe de ihtiyaç duyabilir, Rehberlik , bireylere bu desteği sağlamaya çalışır. Genelde rehberlik ve psikolojik danışma kavramları birlikte kullanılır. Oysa psikolojik danışma, rehberlik hizmetlerinin bir bölümünü oluşturur .Bu ilişki şöyle şematize edilebilir:
Psikolojik danışma ve rehberliğin ne olduğunu açıklamadan önce bir noktanın okuyucuya hatırlatılmasında yarar görülmektedir. Bu kitabın bu bölümünde ve diğer bölümlerde zaman zaman kısaca alanın geleneksel adı olan “Rehberlik” zaman zaman da “Psikolojik Danışma ve Rehberlik” kavramları kullanılmıştır. Hangi kavram kullanılırsa kullanılsın kastedilen alan aynıdır.
Rehberliğin anlamı üzerinde değişik görüşler ortaya konmuş ve çeşitli tanımları yapılmıştır. Yukarıda da belirtildiği gibi her hangi bir kavramın herkesçe benimsenebilecek bir tanımını yapmak güçtür. Bu güçlük psikolojik danışma ve rehberlik İçin de geçerlidir. Aşağıda yapılan tanımlardan bazıları verilmiştir:
*Rehberlik, bireyin problemlerini çözebilmesi , bağımsız hale gelebilmesi ve içinde yaşadığı toplumun sorumlu ve üretken bir üyesi olabilmesi için sağlanan bir yardım sürecidir (
.
*Rehberlik,bireyin gizil güçlerini anlamsı ve bunların toplumsal fırsatlarla ilişkilendirmesi, toplumda u^um içinde yaşaması için bireye yapılan sistematik ve profesyonel bir yardımdır ( 9).
*Rehberlik, bireyin kendini anlaması, yaşama uyumunu bozmadan kendini yönelebilmesi amacıyla sağlanan yardım sürecidir (10).
*Rehberlik, bireyin kendini ve çevresini tanımasına ve anlamasına yardım etme sürecidir (11).
*Rehberlik, bireye kendini anlaması çevredeki olanakları tanıması ve doğru kararlar vererek kendini gerçekleştirebilmesi için yapılan sistematik ve profesyonel yardım sürecidir (12).
*Rehberlik, bireyin verimli bir şekilde gelişmesini ve topluma uyum sağlamasında gerekli olan seçimleri, planlan yapmasında ve kararları vermesine yarayacak bilgi ve becerileri kazanması ve ulaştığı bu seçme ve kararlan uygulaması İçin kişiye yapılan sistemli ve profesyonel yardımdır (13).
Rehberliğin yukarıda verilen bazı tanımları incelendiğinde tanımların bazı ortak noktaları vurguladığı görülmektedir. Tanımların vurguladığı
ortak sözcükler; süreç, yardım, birey ,kendini anlama, kendini gerçekleştirme, destek, uyum olarak görülmektedir.
tanımların çoğunda ortak olarak kullanılan bu sözcüklerden hareketle tanımların ortak yanları aşağıdaki gibi özetlenebilir (14):
1. Rehberlik süreci yüreklidir ve bireyin yaşadığı her yerde yardır.
2. Rehberlik, bireye yardım etme işidir. Rehberlik yardımı, psikolojik bir yardımdır. Rehberliğin psikolojik bir yardım olma özelliği onu başka yardım hizmetlerinden belirgin bir biçimde ayırır. Buna göre rehberlik yardımı, bir yol gösterme, öğüt verme yardımı değildir.
3. Rehberlik yardımı, bireye dönüktür ve bireyin gizil potansiyellerini ortaya çıkarmayı amaçlar.
4. Rehberlik bilimsel ve profesyonel bir yardımdır ve çalışmalarının dayandığı bilimsel ilkeler ve yöntemler vardır.
5. Rehberliğin özü, bireyin kendini gerçekleştirmesine yardım etmektir.
Rehberliğin anlamı üzerinde yukarıda verilen tanımlar ve tanımlardan çıkarılan genellemeleri de işin içine katarak rehberlik şöyle tanımlanabilir: Rehberlik, kendini anlaması, problemlerini çözmesi, gerçekçi kararlar alması, kapasitelerini kendine en uygun düzeyde geliştirmesi, çevresine dengeli ve sağlıklı bir uyum yapması ve böylece kendini gerçekleştirmesi için uzman kişilerce bireye verilen psikolojik yardımlardır.
Bu tanımın vurguladığı noktalar şöyle özetlenebilir:
Rehberlik psikolojik bir yardımdır.Rehberlik yardımı uzman kişilerce verilir.,Rehberliğin esası bireyin güçlü ve zayıf tüm yanlarıyla bir bütün olarak kendini tanıması ve anlamasıdır.Rehberlik bireyin çevresiyle ve kendisiyle uyumlu bir birey olmasına yardım eder.Ve rehberliğin nihai amacı bireyin kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmaktır.Okullarımızda Yürütülen Rehberlik Hizmetlerinin Amaçları;• Öğrencinin kendisini fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal yönleriyle tanımasına,
• Gelişimine yardımcı olacak fırsatları, okul içi ve dışı eğitim olanaklarını, meslekleri, toplumun beklentilerini tanımasına,
• Temel eğitimden başlayarak ilgi ve yeteneklerine uygun bir üst programı tanıyıp seçmesine,
• Problem çözme gücünü geliştirmesine, doğru kararlar verebilmesine,
• Ruhsal yönden sağlıklı ve topluma yararlı, kendini gerçekleştirmiş bir kişi olarak yetişmesine yardımcı olmaktır.
Kendini gerçekleştirmekte olan birey; kim olduğunu gerçekçi bir gözle algıladığı gibi, kim olabileceği hakkında da daha tutarlı bir kişiliğe sahiptir. Hem kendisi, hem de başkaları hakkında iyi düşüncelere sahiptir. Kendine saygı duyar ve kendini olduğu gibi kabul eder. Duygu ve düşüncelerini uygun bir şekilde dile getirir. Değişmeye ve yeni yaşantılara açıktır.
Kendini gerçekleştirme yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Bu nedenle hayatın her döneminde, ilgi ve yetenek yönünden en üst seviyeye ulaşmak için çaba gösterilmelidir.
Rehberlik hizmetleri ile öğrencileri yakından tanımak amaçlanmaktadır.
Öğrencileri yakından tanımanın üç bakımdan önemi vardır;
1. Size Kazandırılacak Bilgi ve Beceri Yönünden:
Her birey farklıdır ve değişik özelliklere sahiptir. Sınıfın hepsini aynı özellikleri taşıyan öğrenciler olarak düşünürsek, eğitimin amacı açısından istediğimiz hedeflere ulaşamayız. Her öğrencinin yaş, cinsiyet, boy, kilo, sağlık, anlama, zeka gelişimi gibi birbirine benzemeyen farklı özellikleri vardır. Bu farklılıkları ve sınıfın ortak özelliklerini yeterince tanıyıp-inceleyebilirsek her öğrencinin eğitim ortamından yeterince faydalanmasını sağlayabiliriz.
2. Duygusal, Zihinsel, Bedensel ve Sosyal Yönden:
Eğitimde, sadece bilgi ve becerilerin gelişmesi ile yetinirsek, bir bütün olarak öğrencilerin gelişimini sağlayamayız.
• Duygusal özelliklerinizi, heyecanlarınızın nedenlerini, şiddetini, süresini, öfkenizi, vurdumduymazlığınızı,
• Grup içi ve grup dışı ilişkilerinizi, sosyal uyum özelliklerinizi,
• Düşünme, anımsama, anlama, yorumlama, algılama, yargılama gibi özelliklerinizi, varsa bunlarla ilgili sorunlarınızı,
• Bedensel gelişiminizi, sağlığınızı, kişisel özelliklerinizi bilip-tanımamız, vereceğimiz eğitim etkinliklerinden daha iyi yararlanmanızı sağlayacaktır.
3. Toplumsal Yönden:
Yetenekleri, çeşitli özellikleri ve gereksinimleri uygun biçimde gelişemeyen birey, okulu bitirdikten sonra kişisel ve toplumsal görevlerini yeterince yerine getiremeyecektir. Yaptığı etkinliklerde eksiklik, yetersizlik duyacak, başarılı ve mutlu bir birey olamayacaktır.
Eğitim çalışmalarımızın başarısız olması ve öğrencilerde değişikliğe yol açmamasının temel nedeni, öğrencileri yeterince tanımamamızdır. Öğrencileri tam olarak tanıyabilmek için, onların çevrelerini de iyi bir şekilde tanımak gerekmektedir.
Bireysel psikolojik danışmada ruhsal yardım yapabilecek ortamı oluşturup kaynaşmayı sağlamada oda, odanın düzenleniş biçimi ve oturuş da önem taşımaktadır. Danışanın, edineceği ilk izlenim ve etkiyi danışmanla birlikte, danışmanın yapıldığı yer oluşturmaktadır. Oda özel görüşmeye uygun oluca, konuşmaların dışarıdan duyulamayacağı bilinince güven sağlanmış olacaktır. Aşırı renkten uzak, yeterli eşya bulunan, rahatlatıcı bir döşeme düzenine sahip bir oda, iyi bir danışma odası sayılmaktadır.
REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANIN İŞLEVLERİRehberlik ve psikolojik danışmanın birincil işlevi, “kişinin kendini tanımasına yardım etmek”tir. Kişiye kendini tanıtmak için, onun bedensel, devimsel ve bilişsel yeteneklerinin, ilgilerinin, değer yargılarının, tutum ve davranışlarının, yaşamdan beklediklerinin, hoşlandığı ve hoşlanmadığı varlık, olay ve olguların bilinmesi gerekir.
Kişiye kendini tanıtma işi; a- dıştan değerlendirici çalışmalar; b- “kişiye kendini, kendi gözü ile tanıtıcı çalışmalar” olmak üzere 2 yolla yapılmaya çalışılmaktadır. .dıştan değerlendirme; gözlem, anket, test gibi teknik ve araçlar kullanılarak; kişiye kendini, kendi gözüyle tanıtıcı çalışmalar ise psikolojik danışma, otobiyografi (özgeçmiş) gibi tekniklerden yararlanılarak yapılmaktadır.
Bu uygulamalardan elde edilen bulguların özetleri, ikili görüşmelerle öğrenciye iletilmektedir. Bu bilgilerden gizli kalması gerekmeyenler, öğrenci kişisel dosyasına işlenerek, öğrencinin eğitiminden sorumlu olanların bilgisine sunulmaktadır.
Rehberlik ve psikolojik danışmanın ikincil işlevi ise; bilgi verme, yerleştirme ve izleme hizmetlerini yerine getirmektir.
“Bilgi verme” ile kişinin, kişisel-toplumsal uyumuna yardım edilmektedir. Kişi verimli çalışma ve tam öğrenme yolları; kişilik gelişim kuralları; yetenek ve ilgilere göre program, okul ve meslek seçme; burs, kredi ve yurt olanakları vb. konularda bilgilenme gereğini duymaktadır.
“Yerleştirme” denince, rehberlik ve psikolojik danışma aracılığıyla bir okula, bir programa ya da bir mesleğe girmek üzere kararlar alabilmesi ve aldığı kararları uygulayabilmesi için kişiye yardım etme, gerekli olanakları sağlama gibi işlevler anlaşılmaktadır.
“İzleme” hizmetlerini ise; kişinin aldığı kararların sonuçlarını değerlendirmeye yönelik rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri oluşturmaktadır.
Okullardaki Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetleri Amacı:
Öğrencinin kendini daha iyi tanıması-
Kendini tanıyan insan, yapabileceklerinin ve sınırlarının farkındadır.
Başarılı olduğu yada kendisini geliştirebileceği alanların bilincindedir ve ulaşılabilir hedefler belirler.
Kendisiyle barış içerisindedir.
Başkalarını tanıyabilen insan, karşısındakinin üstüne gereğinden az yada fazla gitmez, nasıl motive edebileceğini, nasıl daha iyi iletişim kurabileceğini yada öğretebileceğini bilir, ve hayal kırıklığına uğramaz.
Esneklik, tolerans, uyum sağlama ve etkileme becerilerini geliştirir.
Doğrudan Hizmetler
1-Psikolojik Danışma HizmetiPsikolojik danışma bireylerin kendilerini tanımalarına, güçlü ve zayıf oldukları yönlerini bilmelerine, karşılaştıkları durumlara etkili çözümler üretebilmelerine yardımcı olmak amacıyla bir uzman danışman tarafından sunulan yardım hizmetidir.
Öğrencilere değişik uyum sorunları, başarısızlık, karar verme güçlüğü, sınav ve stresle baş etme gibi yapılacak psikolojik danışma hizmetleri teknik ve uzmanlık gerektiren bir konu olduğu için bu hizmetler rehberlik ve psikolojik danışma uzmanlarınca yürütülür
Fakat, öğrenciyi tanımak, ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri doğrultusunda yetiştirmek, alan seçimine yardımcı olmak, etkili ders çalışma tekniklerini kazandırmak türündeki hizmetleri öncelikle öğretmenler yerine getirir. Çünkü, bu yardım için öğrencinin psikolojik yardım talebinde bulunması beklenmemelidir
Oryantasyon Hizmeti:Oryantasyon hizmetinin,uyum sağlayıcı,koruyucu ve önleyici olmak üzere üç ayrı boyutu vardır.
Okullarda Oryantasyon hizmetleri kapsamında yapılan başlıca uygulamalar şu şekilde düzenlenebilir;
Okulun bulunduğu çevrenin sosyal,kültürel ve ekonomik özellikleri
Okulun fiziki koşulları ve olanakları hakkında bilgi verme
Okulun kısa tarihçesini verme
Okulun öğretim programını tanıtma
Okulun kurallarına ilişkin yasa ve yönetmelikleri tanıtma
Ders dışı etkinlikler hakkında bilgi verme
Sunulan rehberlik hizmetleri hakkında bilgi verme
Öğrenciyi Tanıma Hizmetleri Geleneksel eğitim anlayışında, öğretim, öğrencilerin belirlenmiş hedefler doğrultusunda yetiştirilmesi süreci olarak tanımlanır. Bu süreçte öğrenci farklı ilgi, yetenek ve kişilik özellikleri, ihtiyaçları ve gelişim sorunları olan önemli bir varlık olarak değil, bir nesne olarak görülür.
Öğrenciyi merkeze alan günümüz eğitim anlayışında ise öğrencinin yukarıda sayılan bütün özellikleri dikkate alınarak, birey geliştirilmesi gereken değerli bir varlık olarak kabul edilir.
Bu nedenle öğrenciyi tanıma hizmetleri, bilgilendirme, yöneltme ve yerleştirme, izleme ve psikolojik danışma hizmetlerinin önkoşulu niteliğindedir.
Bilgi toplama ve Bilgilendirme Hizmetleri Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinde bilgi toplamanın amacı,kendisine yardım edilecek kişinin ihtiyacı olan bilgiyi sağlamaktır.Bu amacın gerçekleşmesi için mümkün olduğunca bireye,çok alternatifler içeren zengin bir seçim imkanı sunmak gerekmektedir.
Eğitsel bilgiler; öğrencinin öğrenim yaşamı boyunca ihtiyaç duyabileceği okul içi eğitsel etkinlikler, program ve derslerin içerikleri, okul kuralları, okulda ve okul çevresinde yararlanabileceği eğitsel olanaklar, verimli çalışma ve başarılı olma yolları ve üst eğitim kurumları hakkındaki bilgilerdir.
Mesleki bilgiler; öğrencilerin ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerine uygun mesleki yönelimde bulunabilmeleri amacıyla meslekleri tanıtıcı bilgilerdir.
Kişisel bilgiler; öğrencilerin kişisel gelişim ve uyumunu desteklemeyi amaçlayan bedensel, zihinsel, psikososyal gelişim ve kişiler arası ilişkilerle ilgili bilgilerdir
Yöneltme ve Yerleştirme HizmetleriBireyin ilgi, yetenek, ihtiyaç ve özellikleri dikkate alınarak bir eğitim programına, sosyal bir gruba ya da işe yerleştirilmesi, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin elde ettiği verilere dayanarak yapılırsa daha sağlıklı bir hizmet sunulmuş olur.
Burada amaç öğrenciyi yönlendirmek ve zorlamak değil, onun kendine uygun alanlara yönelmesini, kendisi için daha doğru seçimler yapmasını sağlamaktır.
İzleme Hizmetleri Psikolojik danışma ya da rehberlik hizmetlerinin sonucunda bir okula, sınıfa, işe ya da sosyal gruba katılan kişilerin ne durumda olduklarını, uyum sağlayıp sağlamadıklarını izlemek için kurulan rehberliğin süreklilik ilkesine dayanan bir hizmettir. Bunun için hizmet sunulan birey ile uzman arasındaki iletişim kanalının sürekli açık tutulması gerekmektedir.
Dolaylı Hizmetler
1. Program ve Plan Hazırlama Hizmetleri
Okul rehberlik hizmetleri belli bir program ve plan içerisinde yürütülür.
Okullarda öğretim yılı başlamadan önce hazırlanan ve öğretim yılı boyunca yapılacak PDR çalışmalarını gösteren programa “Okul PDR programı denilir”. Bu programı hazırlamada en önemli sorumluluk okul psikolojik danışmanına düşerken, iş birliği ilkesine dayalı olarak okul müdürü ve sınıf rehber öğretmenlerine de bazı görev ve sorumluklar düşmektedir.
Bu görevler Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nde şu şekilde belirtilmiştir.
*Okul müdürü; okulun PDR hizmetlerinin yürütülmesiyle ilgili yıllık program ve yürütüme planının hazırlanmasını sağlar ve uygulamasını izler.
Psikolojik danışmanRehberlik programının ilgili kısmının uygulanmasında sınıf öğretmenlerine rehberlik eder.
Okulun tür ve özelliklerine göre gerekli eğitsel ve mesleki rehberlik etkinliklerini planlar, programlaştırarak uygular veya uygulanmasına rehberlik eder.
Sınıf rehber öğretmeni; okulun PDR programı çerçevesinde sınıfın yıllık çalışmalarını planlar ve bu planlamanın bir örneğini PDR servisine sunar.
Konsültasyon (Müşavirlik- Danışman) HizmetleriBireyin kendi gelişimi süreci içinde ona katkı sağlayabilecek kişilerin bilgilendirilmesi, ortak bir rehberlik anlayışının oluşturulması ve işbirliğinin sağlanması için gerçekleştirilen hizmettir
İşbirliği karşılıklı yardımlaşma, rehberlik uygulamalarını birlikte programlama ve yürütme, hizmetler sunulurken işi-etkinliği birlikte yaparak öğrenilir.
Konsültasyon Çalışmaları Arasında Yapılabilecek Bazı Çalışmalar Velilere okulun amacını, programını ve politikasını tanıtmak
Öğrencilere okulda kazandırılması hedeflenen davranışların evde desteklenmesini sağlama
Evde öğrenciyi olumsuz etkileyen koşulları olumluya dönüştürme
Okulda daha etkili bir öğrenme ortamı oluşturma
Olumsuz öğretmen davranışlarını değiştirme çalışmaları
Öğrenme ve çalışma güçlüğü olan öğrencileri tanıma ve bunlarla ilgili olan öğretmenlerle işbirliği yapma.
Çevre ile İlişkilerOkul, içinde bulunduğu çevreyi etkileyen ve çevreden de etkilenen bir kurumdur. Bu nedenle okul yöneticisi, psikolojik danışman ve okulda görevli diğer öğretmenlerce okulun çevresel özelliklerinin bilinmesi ve çevreyle ilişkilerin sürdürülmesi gerekir.
Çevre ile ilişkiler içinde okulun çevreye tanıtılması da önemlidir. Okulun özelliklerinin, ihtiyaçlarının, çevreye katkılarının çevre tarafından bilinmesi, çevrenin okula olan ilgisini artıracak ve okulun çevre tarafından desteklenmesini sağlayacaktır. Bu amaçla okulu tanıtıcı gazete, broşür veya dergi çıkarılabileceği gibi yerel basından da yararlanılabilir.
Araştırma ve Değerlendirme HizmetleriOkullarda ki PDR hizmetleri bilimsel ve profesyonel düzeyde yürütülen hizmetlerdir. Bu nedenle yapılacak çalışmaların gerçekçi olarak belirlenmesi ve yapılan çalışmalarında etkililiğinin değerlendirilmesi araştırma ve değerlendirme hizmetlerini zorunlu hale getirir.
Okullardaki Araştırma ve Değerlendirme Çalışmaları İçin Bazı Örnekler
Tüm okul veya bir sınıfta uygulanan PDR hizmetlerinin sonuçlarının incelenmesi
Öğrencilerle yürütülen psikolojik danışma hizmetlerinin sonuçlarının değerlendirilmesi
Öğrencilerin psikolojik yardım ihtiyaçlarının saptanması
Grup ve sınıf içi rehberlik çalışmalarının değerlendirilmesi
Okuldan mezun olan öğrencilerin yöneldiği okullar, alanlar ve mesleklerinin belirlenmesi
Öğrenciler arasındaki sosyal ilişkilerin de uyum durumlarının incelenmesi
Anne-Babalara Rehberlik HizmetleriAnne-babaların davranış ve tutumlarının çocuğun okul yaşamını ne şekilde etkilediğini ortaya koyan çeşitli araştırmalar vardır. Diğer yandan çocuğun okul yaşantıları da anne-babalara çeşitli şekillerde etkilemektedir. Çocuğun okula başlaması, okula uyum çabaları, ev ödevleri, başarısızlık, sınav kaygısı gibi konular çocuk için önemli olduğu kadar, anne-babalar için belki daha önemlidir. Çünkü çocuklar konunun önemini henüz anne-babalara kadar kavrayabilecek düzeyde değillerdir.
